Raport przygotowany na zlecenie Związku Powiatów Polskich pokazuje, że zaangażowanie JST na rzecz ochrony zdrowia stale rośnie. To istotna informacja w kontekście pojawiających się sugestii, że powiaty mogą stracić status organów prowadzących szpitale na rzecz województw.
Fot. Adobe Stock
Koncepcja nie jest nowa, a postulat ujednolicenia organu prowadzącego szpitale i przekazania wszystkich jednostek samorządowych marszałkom województw powtarza się w dyskusjach eksperckich od wielu lat. Niewątpliwie rozproszenie „właścicielskie” (tak naprawdę samorządy wcale nie mogą czuć się właścicielami szpitali, są przecież jedynie ich organami prowadzącymi) utrudnia zmiany restrukturyzacyjne i przez to jest solą w oku kolejnych ekip w Ministerstwie Zdrowia. Najdalej ministerstwo próbowało posunąć się za czasów Adama Niedzielskiego, mowa była wręcz w pewnym momencie o odebraniu szpitali wszystkim samorządom, ale to nie trwało długo: politycznie (i prawnie, ale akurat same zastrzeżenia prawne rządzącym nie przeszkadzałyby) projekt byłby samobójczy. Tamten projekt jest historią, a dziś na tapecie pojawia się – nie wiadomo, na ile realnie – koncepcja przekazania szpitali powiatowych marszałkom.
To jeden z kontekstów, w jakich należy czytać informacje zawarte w udostępnionym w poniedziałek raporcie przygotowanym dla ZPP. – Łączne nakłady na szpitale ogólne w analizowanym okresie wyniosły przeszło 8 mld zł. Zaniepokojenie budzi szczególnie duży wzrost wydatków związanych z pokrywaniem ujemnego wyniku finansowego szpitali w latach 2019-2021. Rekordowa wartość tych wydatków osiągnęła blisko 128 mln zł w 2020 r., podczas gdy w 2019 r. wyniosła ponad 90 mln zł, a w 2021 r. – 50,7 mln zł – czytamy w podsumowaniu raportu autorstwa mecenas Bernadety Skóbel, kierownik Działu Monitoringu Prawnego i Ekspertyz Biura ZPP, i Katarzyny Sekuły, specjalistki w Dziale Współpracy, Informacji, Analiz i Programów Biura ZPP.
Raport opiera się na sprawozdaniach finansowych, które jednostki samorządu terytorialnego składają do regionalnych izb obrachunkowych, skąd trafiają one do Ministerstwa Finansów. Analiza obejmuje wydatki ponoszone przez powiaty i miasta na prawach powiatu w rozdziale 85111 – szpitale ogólne, na przestrzeni lat 2015-2023.
Czego się można dowiedzieć z raportu? Od 2015 r. powiaty i miasta na prawach powiatu wydatkowały na szpitale ogólne przeszło 8 mld zł. Powiaty miały te wydatki na nieco wyższym poziomie w porównaniu z miastami na prawach powiatu, tj. ponad 4,3 mln zł w powiatach i niecałe 3,9 mln zł w miastach na prawach powiatów (ale powiatów ziemskich jest 314 a miast na prawach powiatu 61, co przekłada się również na liczbę szpitali prowadzonych przez te jednostki samorządowe). W wydatkach zarówno powiatów, jak i miast na prawach powiatu dominowały wydatki majątkowe.
Jak podkreślają autorki opracowania, szczególne zaniepokojenie powinien budzić fakt dużego wzrostu wydatków z tytułu pokrywania ujemnego wyniki finansowania szpitali w latach 2019-2021 w przypadku powiatów ziemskich. Rekordowa wartość to blisko 128 mln zł w 2020 r. (w 2019 r. to ponad 90 mln zł, a w 2021 r. – 50,7 mln zł). Warto zauważyć, że w 2022 r. powiaty ziemskie musiały wydać na ten cel ponad 26 mln zł, a rok później – 36 mln zł. Mniej niż w najtrudniejszych latach pandemicznych, w których duża część szpitali przez nie prowadzonych miała wyraźny problem z uzyskaniem balansu między przychodami a kosztami, mimo stosowania przez NFZ mechanizmów stabilizujących, ale wystarczająco dużo, by kwoty te były odczuwalne. – Nieco inaczej kształtowała się sytuacja miast na prawach powiatu. Gdzie spadek wydatków i stabilizację w par. 416 odnotowano w 2017 r. i 2018 r., po czym nastąpił ponownie wzrost w latach 2019-2020, a następnie spadek w latach 2021-2023 – czytamy w raporcie.
