Nastawienie lekarzy do osób zmagających się z realną chorobą, jaką jest depresja, jest realnym problemem, którego nie można lekceważyć – mówili eksperci podczas konferencji prasowej inaugurującej kampanię społeczną „Wyprostuj spojrzenie”, poświęconą poszerzaniu wiedzy na temat chorób mózgu, depresji, schizofrenii i padaczki.
Fot. Marcin Kmieciński / PAP
- 54% lekarzy uważa, że depresja to wymysł naszych czasów, a 46% zgadza się z opinią, że depresja w ogóle nie istnieje
- Pacjenci z wielochorobowością, w której jednym z problemów jest choroba psychiczna, są bardzo często traktowani przez konsultujących ich lekarzy inaczej (czytaj – gorzej) niż pozostali
- Jednym z podstawowych problemów pacjentów z chorobami mózgu jest fakt, że patrzymy na nie przez pryzmat mitów i stereotypów
- Powszechne jest uznawanie padaczki za chorobę psychiczną
- Eksperci zwracają uwagę na zaskakująco niski poziom wiedzy na temat chorób mózgu u młodych ludzi
– Zapytaliśmy lekarzy, co sądzą o zaburzeniach psychicznych, czy w ogóle chorobach degeneracyjnych mózgu. 54 proc. ankietowanych lekarzy uważa, że depresja to wymysł naszych czasów, a 46 proc. zgadza się z opinią, że depresja w ogóle nie istnieje – stwierdziła Urszula Szybowicz, prezes fundacji „Nie Widać Po Mnie”, koordynatorka projektów dotyczących profilaktyki zdrowia psychicznego.
Postawa lekarzy wobec chorób psychicznych może się wydawać zatrważająca na tle wyników raportu, jaki przedstawiono dziennikarzom – w całej populacji odsetek odpowiadających, że depresja to „wymysł naszych czasów” to ok. 10 proc. Warto jednak pamiętać, że odpowiedzi w ogólnym badaniu mogą być mocno niedoszacowane – w komentarzach ekspertów pojawiło się zastrzeżenie dotyczące wpływu poprawności politycznej odpowiadających na drażliwe czy też wrażliwe pytania, a pytania dotyczące zdrowia psychicznego niewątpliwie takie są.
Niemniej jednak nastawienie lekarzy do osób zmagających się z realną chorobą, jaką jest depresja (szacuje się, że w Polsce cierpi na nią 1,2 mln osób), jest realnym problemem, którego nie można lekceważyć. Jak wskazywała prof. Dominika Dudek, psychiatra, prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, może to wynikać z niewystarczającej wiedzy medycznej, wyniesionej ze studiów i zdobytej w pierwszych latach wykonywania zawodu, gdy tymczasem wiedza i świadomość na temat zdrowia psychicznego w ostatnich latach zaczęły gwałtownie rosnąć. Specjalistka przyznała, że problemem nie jest tylko depresja, ale w ogóle – choroby psychiczne. Pacjenci z wielochorobowością, w której jednym z problemów jest choroba psychiczna, są bardzo często traktowani przez konsultujących ich lekarzy inaczej (czytaj – gorzej) niż pozostali.
– Od pewnego czasu inaczej uczymy studentów – mówiła prezes PTP. – Od pewnego czasu w naszych programach nauczania jest znacznie więcej zajęć z komunikacji z pacjentem, z różnych umiejętności psychologicznych, z umiejętności rozumienia też emocji pacjenta. Też od pewnego czasu, ale to naprawdę jest kwestia ostatnich lat, a nie ostatnich dziesięcioleci, na coraz więcej konferencji – różnych specjalności medycznych – są zapraszani psychiatrzy. Sesje są interdyscyplinarne z psychiatrą i cieszą się coraz większym zainteresowaniem.
Co Polacy sądzą i co wiedzą na temat chorób mózgu, do których zalicza się zarówno choroby psychiczne, jak i neurologiczne? Zaprezentowany w czwartek raport skupia się na trzech jednostkach: depresji, schizofrenii i padaczce. Wnioski: najwięcej wiemy o depresji, również dlatego – tu eksperci nie mieli wątpliwości – że jest ona coraz powszechniejszym doświadczeniem. 1,2 mln osób z problemem depresji to trzy razy więcej niż populacja osób zmagających się ze schizofrenią i padaczką (każda z grup to ok. 400 tysięcy chorych). Ponieważ częściej się stykamy z problemem depresji – nawet jeśli nie bezpośrednio – rośnie wiedza na jej temat, a słabną stereotypy. Bo, jak podkreślali eksperci, jednym z podstawowych problemów pacjentów z chorobami mózgu jest fakt, że patrzymy na nie przez pryzmat mitów i stereotypów (stąd hasło kampanii: „Wyprostuj spojrzenie”).
Przykłady mitów i stereotypów? Choćby to, że jeśli nawet akceptujemy, że choroby mózgu istnieją realnie, co piąty z nas sądzi, że nastolatki je udają, żeby zwrócić na siebie uwagę. Aż 40 proc. sądzi zaś, że choroby psychiczne są mylone z problemami okresu dojrzewania. 15 proc. Polaków jest zdania, że kryzys psychiczny jest oznaką słabości, a kolejne 15 proc. – że jest to temat tabu, który nie powinien być analizowany w przestrzeni publicznej.
Większość z nas deklaruje, że w przypadku depresji najbardziej skuteczne formy leczenia to psychoterapia (81 proc.) i farmakoterapia (71 proc.), ale połowa Polaków uważa, że skuteczną metodą radzenia sobie z depresją jest... skupienie się na pracy. – Mylimy depresję z obniżonym nastrojem, z chandrą – przyznali eksperci.
Stereotypy i mity na temat depresji wypadają „blado” przy tych, które dotyczą dwóch pozostałych chorób. Powszechne jest na przykład uznawanie padaczki za chorobę psychiczną, choć wynika ona z problemów neurologicznych. Tylko połowa Polaków nie zgadza się ze stwierdzeniem, że osoby z padaczką powinno się izolować, a co piąty sądzi, że nie mogą one prowadzić normalnego życia. Brak wiedzy może rodzić zagrożenie dla chorych. Połowa z nas podziela stary pogląd, że osobie, która ma napad drgawek, należy włożyć drewniany przedmiot do ust. Dość powszechne jest też utożsamianie padaczki z napadami drgawek, podczas gdy większość chorych takich napadów nie doświadcza w ogóle lub ma je sporadycznie. Dwóch na trzech Polaków podziela pogląd, że osoby chore na schizofrenię mają wiele osobowości. Co drugi z nas uważa, że osoba chorująca na schizofrenię jest niezrównoważona lub nieprzewidywalna.
Eksperci zwrócili uwagę na zaskakująco niski poziom wiedzy na temat chorób mózgu u młodych ludzi – to w tej populacji najczęściej wskazywano np. na konieczność izolacji pacjentów z takimi chorobami.
Kampanię społeczną zainicjowały Fundacja Nie Widać Po Mnie oraz Fundacja EPI-Bohater. Mecenasem kampanii jest Angelini Pharma a patronat honorowy objęły: Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Polskie Towarzystwo Neurologiczne, Instytut Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, a także Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Ambasada Włoch. Badanie, na podstawie którego został przygotowany raport, będący punktem wyjścia kampanii „Wyprostuj spojrzenie” zostało zrealizowane w dniach 27.06.2024–09.07.2024 przez SW RESEARCH Agencję Badań Rynku i Opinii metodą wywiadów on-line (CAWI) na grupie 1021 osób powyżej 16. roku życia.
