Ministerstwo Zdrowia i NFZ proponują odejście od ryczałtowego finansowania CZP na rzecz płacenia za pacjenta leczonego w danym roku. – To cofnięcie reformy. Nie całkowite, ale w najważniejszych elementach – ocenił dr Marek Balicki.
Dr Marek Balicki. Fot. Newseria
- Pilotaż trwa 6 lat, sprawdzany model opieki stopniowo się rozszerzał, ale w pewnym momencie nowych CZP przestało dynamicznie przybywać
- MZ i NFZ proponują odejście od ryczałtowego finansowania CZP na rzecz płacenia za pacjenta leczonego w danym roku
- Ryczałtowy system pozwala na elastyczność – są osoby, które wymagają 1-2 wizyt, są takie, które potrzebują znacząco więcej
- Obecnie podmiot, który organizuje centrum, otrzymuje ryczałt w zależności od liczby mieszkańców swojego obszaru działania
- Sygnatariusze Deklaracji z Mikołajek apelują do rządzących o wdrożenie przetestowanych w pilotażu rozwiązań
Pytania wokół reformy psychiatrii dorosłych stawiane są już od pewnego czasu – pilotaż trwa bardzo długo (sześć lat), sprawdzany model opieki stopniowo się rozszerzał, ale w pewnym momencie nowych centrów zdrowia psychicznego przestało dynamicznie przybywać. Pojawiały się apele o domknięcie pilotażu koniecznymi zmianami legislacyjnymi, które wdrożyłyby sprawdzone rozwiązania w całym kraju. Jednak okazało się, że Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia mają „nieco” inny pomysł – co zostało wprost wyartykułowane na poniedziałkowym posiedzeniu Rady ds. zdrowia psychicznego.
Marek Balicki, były minister zdrowia i były pełnomocnik ministra zdrowia ds. reformy psychiatrii dorosłych, obecnie członek Rady, ocenił w rozmowie z PAP, że Ministerstwo Zdrowia i NFZ proponują cofnięcie reformy ochrony zdrowia psychicznego w najważniejszej części – dotyczącej zasad finansowania, czyli odejście od ryczałtowego finansowania centrów zdrowia psychicznego na rzecz płacenia za pacjenta leczonego w danym roku. Przy koniecznym określeniu minimalnego poziomu świadczeń (liczby wizyt) można się spodziewać, że pacjenci otrzymywaliby pomoc na minimalnym poziomie – po „równo”. Ryczałtowy system pozwala na elastyczność – są osoby, które wymagają jednej, dwóch wizyt, są takie, które potrzebują znacząco więcej. Ci jednak staliby się nieopłacalni. Obecnie podmiot, który organizuje centrum otrzymuje ryczałt w zależności od liczby mieszkańców swojego obszaru działania, np. miasta, powiatu lub dwóch powiatów. Płatność NFZ nie zależy od wymiaru pomocy, którą otrzymał pacjent. – I takie rozwiązanie się sprawdziło – zaznaczył Balicki.
Ekspert przypomniał, że w lipcu rada powołała zespół, który przygotował raport z pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego. Na podstawie raportu miały zapaść decyzje co do kierunku zmian po zakończeniu pilotażu, jednak został on odłożony, a wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny przedstawił propozycję zmiany zasad finansowania Centrów Zdrowia Psychicznego. – To cofnięcie reformy. Nie całkowite, ale w najważniejszych elementach, czyli dotyczących wielkości i zasad finansowania – powiedział Balicki.
Jeszcze zanim w poniedziałek spotkała się ministerialna Rada, było jasne, że temat zmian w psychiatrii stanie się znów gorący. Podczas weekendowej konferencji w Mikołajkach, poświęconej podsumowaniu sześciu lat pilotażu, doszło wręcz do konfrontacji przedstawicieli MZ i NFZ ze środowiskiem specjalistów, zaangażowanych w zmiany i (przede wszystkim) w pracę na rzecz pacjentów. Konferencja zakończyła się podpisaniem „Deklaracji z Mikołajek”, której sygnatariusze apelują do rządzących o wdrożenie przetestowanych w pilotażu rozwiązań.
Co poprzedziło decyzję o sporządzeniu tego apelu? W trakcie konferencji stało się jasne, że – jak relacjonował w mediach społecznościowych Sebastian Goncerz, przewodniczący Porozumienia Rezydentów OZZL, komentując przedstawione przez płatnika analizy porównawcze alternatywnych modeli finansowania – NFZ chce zmienić (zredukować) finansowanie Centrów Zdrowia Psychicznego.
Portal Politykazdrowotna.com przytoczył w poniedziałek fragmenty wypowiedzi wiceministra zdrowia Wojciecha Koniecznego, który uczestnikom konferencji tłumaczył, że co prawda model, jaki wdrażano w ramach pilotażu, sprawdził się tam, gdzie został wprowadzony, ale… nie ma możliwości, by sprawdził się w pozostałych rejonach kraju. – System, który został wprowadzony 6 lat temu w określonych obszarach, nie był w odpowiedni sposób ewaluowany i oceniany – mówił wiceszef resortu zdrowia. – Można się pokusić o takie stwierdzenie, że nie myślano o tym w ogóle, tworząc centra zdrowia psychicznego, tworząc tę ustawę (...) Gdyż nie robiono ram, które są niezbędne do tego, żeby ten sposób świadczenia usług przenieść na całą Polskę. Tych ram dzisiaj nie ma.
– Proste przeniesienie systemu, który dzisiaj prezentujecie i stosujecie, na całą Polskę jest właściwie niemożliwe – stwierdził Konieczny. – Po pierwsze, jest niemożliwe z przyczyn formalnych, prawnych i innych, a po drugie, również należy te argumenty, które przytacza NFZ, brać na poważnie. To znaczy efektywność tych zmian jest bardzo różna w różnych regionach, u różnych nawet wykonawców.
W trakcie konferencji doszło też do incydentu, który trudno nawet wytłumaczyć. Jak mówił nam Sebastian Goncerz, zamiast prezentacji przygotowanej przez dr. Tomasza Rowińskiego, dotyczącej wstępnej analizy wyników ewaluacji pilotażu CZP, uczestnicy usłyszeli, że prezentacji nie będzie, bo Ministerstwo Zdrowia nie zgodziło się na używanie danych – w dodatku nakazując usunięcie z Internetu już upublicznionych informacji. Dr Rowiński ujawnił również, że resort chce, by za każdym razem, gdy chce się posłużyć danymi, występował o zgodę.
W trakcie konferencji podpisano tzw. Deklarację z Mikołajek. Sygnatariusze wyrazili swoje poparcie dla wdrażanego w ramach programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego modelu opieki środowiskowej w leczeniu osób doświadczających kryzysów psychicznych. Eksperci powołują się na wymierne efekty zdrowotne, w tym między innymi: skrócenie czasu pobytu w szpitalach psychiatrycznych, zwiększenie dostępności specjalistów dla mieszkańców gmin, powiatów lub dzielnic miast, czy skrócenie czasu oczekiwania na pomoc, co przekłada się – w przypadku osób pracujących – na zmniejszenie absencji chorobowej z powodów problemów ze zdrowiem psychicznym.
Deklaracja zawiera też apel o przygotowanie legislacji umożliwiającej wdrożenie modelu sprawdzonego w pilotażu i sprzeciw wobec zmian mających na celu ograniczenie idei centrum zdrowia psychicznego dla dorosłych, dostępu do jego zasobów oraz wszelkich zmian skutkujących pogorszeniem opieki psychiatrycznej w stosunku do aktualnie oferowanej w formie pilotażu.
Pod apelem podpisali się przedstawiciele Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Psychologów, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy, Porozumienia Rezydentów OZZL oraz Fundacji eFkropka.
