W środę eksperci z Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego oraz Sekcji Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego podczas konferencji prasowej w Warszawie ogłosili nowe stanowisko, podkreślające kluczowe znaczenie przestrzegania zaleceń terapeutycznych dla skuteczności opieki zdrowotnej.
Fot. Adobe Stock / joyfotoliakid
- W samej UE roczne straty z powodu braku przestrzegania zaleceń terapeutycznych szacuje się na 125 mld euro, a w Polsce na ok. 6 mld zł
- Z nieprzestrzegania zaleceń dotyczących przyjmowania leków wynika blisko 10 proc. wszystkich powikłań chorób układu krążenia
- Nawet co dziesiąty 18-latek ma nieprawidłowe ciśnienie tętnicze krwi, a młodzi pacjenci są dużo mniej skłonni do przestrzegania zaleceń terapeutycznych
- Kluczowe jest uproszczenie i spersonalizowanie schematów terapeutycznych, czyli stosowanie leków o przedłużonym działaniu lub terapii skojarzonej
- Jedną z głównych przeszkód w stosowaniu się do zaleceń terapeutycznych jest bardzo niski stopień świadomości zdrowotnej
To jest problem, jak podkreślano, wszystkich chorób przewlekłych. – W samej Unii Europejskiej roczne straty z powodu braku przestrzegania zaleceń terapeutycznych szacuje się na 125 mld euro, a w Polsce na około 6 mld zł – podkreślał prof. dr hab. n. med. Piotr Dobrowolski z Samodzielnej Pracowni Lipidowej oraz Zakładu Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia i Promocji Zdrowia Narodowego Instytutu Kardiologii. Z nieprzestrzegania zaleceń dotyczących przyjmowania leków wynika, jak szacują eksperci, blisko 10 proc. wszystkich powikłań chorób układu krążenia. Rezultatem nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych jest nawet co druga hospitalizacja z powodu chorób układu krążenia.
Eksperci skupili się jednak tym razem na nadciśnieniu tętniczym, które co prawda „nie boli”, ale nieleczone jest czynnikiem ryzyka wystąpienia wielu problemów zdrowotnych, powikłań, a nawet zgonów. Rodzi to poważne skutki społeczne – na przykład konieczność zapewnienia przez najbliższą rodzinę opieki osobom po udarach, dotkniętym przez niepełnosprawność, ale też ekonomiczne – pośrednie i bezpośrednie. Sama zwiększona liczba hospitalizacji czy interwencji zespołów ratownictwa medycznego, większa liczba wizyt u specjalistów generuje miliardowe obciążenia dla systemu ochrony zdrowia.
Problem będzie narastać, również dlatego, że nadciśnienie tętnicze występuje u coraz młodszych osób. W tej chwili szacuje się, że nawet co dziesiąty 18-latek ma nieprawidłowe ciśnienie tętnicze krwi, a młodzi pacjenci – mowa tu o osobach w wieku 30-40 lat – są dużo mniej skłonni do przestrzegania zaleceń terapeutycznych. Nie chodzi tylko, jak podkreślali eksperci, o farmakoterapię (co również jest bardzo dużym problemem), ale również o zmiany w stylu życia, na przykład odnośnie do diety czy aktywności fizycznej. Innym problemem są pacjenci najstarsi. W tej grupie również jest problem ze stosowaniem się do zaleceń lekarskich, ale przyczyny są inne – zaburzenia kognitywne, niesprawność psychiczna i fizyczna. Tu wyzwaniem jest zapewnienie właściwego poziomu opieki.
– Aż 58 proc. pacjentów z nadciśnieniem tętniczym nie przestrzega zaleceń terapeutycznych po upływie jednego roku od momentu zdiagnozowania. Nie lepiej jest w przypadku chorych po zawale serca: co drugi pacjent nie przestrzega zaleceń, a po roku odsetek pacjentów stosujących leki z trzech głównych klas terapeutycznych spada aż o 70 proc. – wskazywał prof. dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz z Zakładu Epidemiologii, Prewencji Chorób Układu Krążenia i Promocji Zdrowia Narodowego Instytutu Kardiologii.
Podczas wydarzenia eksperci PTNT zaprezentowali rekomendacje dotyczące działań, które mogłyby skutkować wzrostem odsetka osób, stosujących się do zaleceń lekarskich w chorobach układu sercowo-naczyniowego. – Zwiększenie wytrwałości terapeutycznej wymaga kompleksowego podejścia, jak również wsparcia systemowego. Ważna jest edukacja i budowanie skutecznej relacji lekarz–pacjent. Kluczowe jest uproszczenie i spersonalizowanie schematów terapeutycznych, czyli stosowanie leków o przedłużonym działaniu lub terapii skojarzonej. Natomiast to, co może przynieść najbardziej wymierne efekty, to wprowadzenie systemowych rozwiązań, np. wskaźników jakości monitorujących poziom stosowania zaleceń terapeutycznych czy wykorzystania nowoczesnych technologii, takich jak urządzenia mobilne i telemedycyna – mówiła prof. dr hab. n. med. Agnieszka Kapłon-Cieślicka z I Katedry i Kliniki Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Sekcji Farmakoterapii Sercowo-Naczyniowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Jako pozytywny przykład przywoływano Portugalię – tam dzięki m.in. zmianom w obszarze leków udało się zwiększyć odsetek pacjentów trzymających się zaleceń terapeutycznych i przez to zredukować częstość powikłań sercowo-naczyniowych.
Eksperci PTNT przedstawili „Apel o poparcie działań na rzecz poprawy przestrzegania zaleceń terapeutycznych”, skierowany do decydentów, organizacji pacjenckich i profesjonalistów medycznych. Podkreślają w nim, że poprawa w obszarze stosowania zaleceń terapeutycznych wymaga działań na wielu poziomach. Mocno wybrzmiały wypowiedzi dotyczące edukacji zdrowotnej: jak przekonywali lekarze, jedną z głównych przeszkód w stosowaniu się do zaleceń terapeutycznych jest bardzo niski stopień świadomości zdrowotnej. Ona zaś powinna być budowana na fundamencie wiedzy, którą – w tej chwili – najmłodsze pokolenie powinno otrzymywać w szkole. Bez takiej świadomości trudno będzie zespołowi terapeutycznemu – lekarzowi, pielęgniarce, edukatorowi zdrowotnemu – zbudować prawdziwe partnerstwo z pacjentem, zaś bez partnerstwa trudno osiągnąć cel, jakim jest stosowanie się do zaleceń.
– Mamy już wiedzę, jaka jest skala braku przestrzegania zaleceń terapeutycznych i jakie są jego przyczyny. Czas na konkretne działania. Ważne jest zjednoczenie różnych środowisk i przełożenie naukowych rekomendacji na konkretne, wdrażalne strategie systemowe. Bez wspólnego zaangażowania nie osiągniemy celu, w pojedynkę nie poprawimy w znaczący sposób przestrzegania zaleceń terapeutycznych, nie zredukujemy znaczących kosztów i nie unikniemy przedwczesnych śmierci – tłumaczył dr hab. n. med. Jacek Wolf z Kliniki Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
W tym roku 27 marca po raz pierwszy będziemy obchodzić Dzień Adherence, ustanowiony przez Międzynarodowe Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego.
