Studium kryzysu
Debata na temat finansowania ochrony zdrowia powinna się koncentrować na pomysłach zwiększania nakładów, a nie poszukiwania możliwości pomniejszenia przychodów NFZ.
Debata na temat finansowania ochrony zdrowia powinna się koncentrować na pomysłach zwiększania nakładów, a nie poszukiwania możliwości pomniejszenia przychodów NFZ.
Sejmowa Podkomisja ds. zdrowia publicznego wysłuchała informacji resortów zdrowia oraz finansów na temat prozdrowotnych działań, zmierzających do ograniczenia spożycia wyrobów tytoniowych oraz alkoholu.
Nie cichnie burza wokół ustawy o minimalnych wynagrodzeniach, choć wszystko wskazuje, że do końca wakacji nie będzie ona przedmiotem dyskusji i decyzji w Sejmie.
Wyrażamy stanowczy protest przeciwko przyjęciu regulacji zarówno w pierwotnym, jak i w aktualnym kształcie – czytamy w piśmie, skierowanym do szefów komisji sejmowych, które mają rozpatrzeć sprawozdanie specjalnej podkomisji.
Przedstawiciele Porozumienia Rezydentów OZZL przekazali dziennikarzom – ponownie – swoje zastrzeżenia dotyczące polityki rządu wobec nowych kierunków lekarskich. Wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego powiedziała, że liczy na rozmowy i współpracę z lekarzami, bo ministerstwu – rządowi – również leży na sercu kwestia jakości kształcenia.
Placówki onkologiczne muszą zabezpieczyć opiekę dla coraz większej liczby pacjentów – nowych, ale też kontynuujących leczenie – podkreśla dr hab. Tomasz Banaś, prof. NIO PIB, zastępca dyrektora ds. naukowych Narodowego Instytutu Onkologii-PIB, Oddział w Krakowie.
Dyskusje w Sejmie, czy to na posiedzeniach plenarnych, czy może zwłaszcza w komisjach, to nie są spotkania o charakterze towarzyskim. Zwłaszcza przedstawicieli rządu powinna obowiązywać odpowiedzialność za słowa.
Organizacje pacjentów oraz młodzi lekarze apelują do premiera Donalda Tuska o wzrost wydatków publicznych na zdrowie do 8 proc. PKB do 2030 roku.
Przeciwnicy zmian w prawie aborcyjnym triumfowali, choć wynik głosowania trudno uznać za zaskakujący.
Podczas długiej dyskusji nie zabrakło głosów, że plan jest praktycznie niewykonalny, bo strona kosztowa została wyraźnie niedoszacowana.
Minister zdrowia oferuje dyrektorom szpitali deregulację, czyli obniżenie „w wielu obszarach” wymogów prowadzenia działalności, ale wyklucza, przynajmniej na razie, zmiany w ustawie o wynagrodzeniach minimalnych. Konkretnie nie tyle zmiany, co ich zawieszenie.
Klub PiS złożył wniosek o odrzucenie ustawy w całości. Za projektem murem stoją kluby KO i Lewicy, natomiast kluby Trzeciej Drogi z pewnością się podzielą. Jednak nawet jeśli Sejm ustawę uchwali, weto prezydenta jest przesądzone.
Branżowy związek rezydentów kreuje politykę zdrowotną państwa – oskarżają posłowie PiS, na których wniosek komisje sejmowe zajmowały się problemem limitów miejsc na kierunkach lekarskich.
Podczas wtorkowego posiedzenia senackiej Komisji Zdrowia omawiano stan przygotowań do szczepień w sezonie infekcyjnym 2024/2025. Wiele wskazuje, że w tym roku również nie będziemy gotowi na czas.
Co dalej z karami za tzw. nienależną refundację preparatu mlekozastępczego? MP.PL dotarło do wyroku, jaki zapadł w maju w Katowicach. Rzeczywiście, można go uznać za przełomowy.
Komisja Nadzwyczajna, zajmująca się projektami dotyczącymi zmian w prawie aborcyjnym, rozpoczęła prace nad trzema projektami poselskimi – Lewicy, Koalicji Obywatelskiej oraz Trzeciej Drogi.
Zmiany, dotyczące przede wszystkim dawkowania, zwiększają uprawnienia pracowników aptek.
Posłowie będą się pochylać nad przyszłością, a miliardów złotych brakuje już teraz – taka konstatacja jest prawdziwa, choć nie do końca. Polski system ochrony zdrowia najlepiej stabilizuje jego własna inercja i niesprawność.
Minister zdrowia nie może kierować sprawami systemu ochrony zdrowia, patrząc nieustannie we wsteczne lusterko. Nic dobrego z tego nie wyniknie, bo bieżących wyzwań jest aż nadto. Ciągłe, a w każdym razie (zbyt) częste, krytykowanie poprzedników przypomina aż nadto nieszczęsne „przez osiem ostatnich lat”, które słyszeliśmy... przez osiem ostatnich lat.
Długi szpitali po pierwszym kwartale przekroczyły 22,2 mld zł. Mowa oczywiście o zobowiązaniach ogółem. Zadłużenie wymagalne wynosi 2,4 mld zł. To kolejna informacja dotycząca finansów ochrony zdrowia, którą można potraktować jak czerwoną flagę.
MZ twierdzi, że w trakcie konsultacji ze środowiskiem lekarskim uzyskano zgodę na wykluczenie teleporad jako kanału wystawiania recept na określone grupy leków. Z naszych informacji wynika jednak, że przynajmniej ze strony samorządu lekarskiego takiej zgody nie ma.
Obniżenie kosztów funkcjonowania szpitali będzie się realizować na przykład przez możliwość przekształcenia oddziałów – lub ich części – w oddziały jednodniowe bez utraty kontraktu czy groźby wypadnięcia z sieci szpitali.
Raport na temat sytuacji podmiotów leczniczych w latach 2022–2024 powstał na podstawie danych finansowych z 475 szpitali. Po I kwartale 2024 roku zobowiązania ogółem lecznic ujętych w zestawieniu wyniosły 18,9 mld zł.
Ministerstwo Zdrowia szacuje, że wejście w życie ustawy w proponowanym kształcie zwiększy wydatki Narodowego Funduszu Zdrowia na refundację leków o ponad 270 mln zł.
Tyle powiaty i miasta na prawach powiatów wydały na prowadzone przez siebie szpitale ogólne w ciągu ośmiu ostatnich lat (2015-2023).
Czy można przejść obojętnie wobec informacji, że w ciągu trzech lat w systemie ochrony zdrowia różnica między przychodami a kosztami sięgnie 160 mld zł? Czy można podejmować decyzje, które tę wyrwę jeszcze powiększą? W polityce niemożliwe, jak się okazuje, nie istnieje.
W trakcie dyskusji posłowie opozycji wielokrotnie zwracali uwagę (podobnie jak same pielęgniarki), że propozycje strony rządowej wypaczają pierwotny kształt projektu obywatelskiego, jednak podkomisja przyjęła wersję resortu.
Fentanyl i inne leki opioidowe są dobrodziejstwem dla pacjentów cierpiących na bóle nowotworowe i nie tylko, bo – jak podkreślano podczas dyskusji w Komisji Zdrowia – fentanylowi dużo zawdzięcza chirurgia, anestezjologia i medycyna ratunkowa. Jednak ten sam lek może szybko stać się narkotykiem. Dla organów państwa jest więc przede wszystkim wyzwaniem.
Posłowie spytali MZ o opóźnienia w płatności za nadwykonania, liczbę oddziałów ginekologiczno-położniczych oraz kary finansowe za uchylanie się od wykonywania zabiegów przerywania ciąży.
Politechnika Bydgoska i Akademia Tarnowska prawdopodobnie zostaną uwzględnione w rozporządzeniu MZ o limitach miejsc na kierunkach lekarskich – poinformował minister nauki Dariusz Wieczorek.
Fundusz Medyczny zakończył 2023 rok z kwotą blisko 7,4 mld zł „na plusie” – rok ten był więc kolejnym, w którym środki akumulowano, zamiast je wydawać na potrzeby pacjentów i systemu.
Autorzy raportu „Luka finansowa systemu ochrony zdrowia w Polsce – perspektywa 2025-2027” wskazują siedem rekomendacji, których zastosowanie może zmniejszyć presję kosztową na system i nieco zwiększyć jego przychody.
Co najmniej od dwóch lat eksperci alarmują, że w warunkach wysokiej inflacji znaczący wzrost przychodów NFZ miał wymiar wyłącznie nominalny. Można jednak odnieść wrażenie, że ta świadomość nie przebiła się ani do decydentów, ani do dużej części interesariuszy systemu i w latach 2022-2023 trwał prawdziwy „bal na Titanicu”.
Minister zdrowia ma więcej ocen negatywnych niż pozytywnych, ale i tak daje jej to piąte miejsce w rządzie, a czwarte wśród ministrów w rankingu najlepiej ocenianych członków rządu. Co to mówi o odbiorze gabinetu Donalda Tuska w opinii publicznej, a co o sytuacji w ochronie zdrowia?
Na przestrzeni ostatnich lat nastąpiło istotne, przynajmniej nominalne, wzmocnienie systemu ochrony zdrowia. Problemy płacowe praktycznie nie istnieją, ale nie udało się zwiększyć dostępu do świadczeń zdrowotnych. To główne wyzwanie, przed jakim stoi obecnie MZ – przekonuje Jakub Szulc.
Będę się starała, by zadania, które NFZ musi finansować od 2023 roku, wróciły do budżetu państwa – zadeklarowała minister zdrowia Izabela Leszczyna. Przyznała równocześnie, że nie wiadomo, czy te starania przyniosą efekt.
Utrzymywanie takiej jak obecna struktury świadczeń i struktury świadczeniodawców to tykająca pod systemem bomba. Problem polega na tym, że resort zdrowia zamierza przystąpić do jej rozbrajania, nie posiadając żadnych narzędzi finansowych.
Logika i matematyka wskazywałaby, że NFZ powinien przekazać szpitalom wyraźnie więcej środków niż rok temu. Tymczasem rekomendowana kwota jest praktycznie taka sama.
Po raz kolejny rozmowa dotyczy limitów przyjęć na kierunki lekarskie, podczas gdy brakuje całościowej strategii, z której wynikałoby, ilu przyszłych lekarzy powinniśmy kształcić.
Od 1 lipca, zgodnie z rekomendacją AOTMiT, do systemu popłynie 15 mld zł. Oczywiście rozłożone w czasie. To oznacza, że po raz pierwszy od 2022 r. resort zdrowia zdecydował się na wybór minimalnego wariantu rekomendacji Agencji.
Informacja o tym, że minister zdrowia Izabela Leszczyna jest gotowa zaproponować lekarzom ugodę, pojawiła się już we wtorek po spotkaniu w resorcie zdrowia, nie była jednak wystarczająco precyzyjna.
Dlaczego? Ministerstwo Zdrowia planuje zmiany.
Minister zdrowia podkreśliła swoją chęć do zawarcia ugody z ukaranymi lekarzami. Ma ona polegać, jak nieoficjalnie wiadomo, na umorzeniu karnych odsetek.
Projekt Lewicy przewiduje zniesienie kary więzienia za przeprowadzenie lub pomoc w aborcji.
Eksperci podkreślają, że poziom wiedzy jest w poszczególnych grupach wiekowych zbliżony, co jest koronnym dowodem na to, że edukacji seksualnej nie odebrało żadne pokolenie.
Najbardziej oczywisty wpływ niedzielnych wyborów na obszar zdrowia to zmiana w Komisji Zdrowia. Skutki trudno jednak ograniczać jedynie do kwestii personalnych.
Pieniądze z puli na inwestycje strategiczne można uznać za wyjątkowo wysoko oprocentowaną pożyczkę. Oprocentowaniem jest dostępność i jakość leczenia w niedalekiej przyszłości.
W piątek późnym popołudniem ustaliliśmy, że do Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej trafiło zawiadomienie w sprawie wpisu, opublikowanego przez byłą minister zdrowia Katarzynę Sójkę na platformie X.
Minister zdrowia skierowała pismo do prezesa NFZ informujące o przekazaniu dodatkowych 2 mld zł z budżetu MZ na poczet zapłaty za nadwykonania i świadczenia nielimitowane.
Choć finanse ochrony zdrowia od lat są w nieustającym kryzysie, obecna sytuacja jest prostą konsekwencją decyzji, jaką rząd Mateusza Morawieckiego podjął w 2022 roku, wprowadzając do nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przepisy, przerzucające na NFZ ponad 10 mld zł kosztów świadczeń, wcześniej finansowanych przez budżet państwa.
W ciągu najbliższych dwóch lat system ochrony zdrowia zostanie zasilony kwotą ok. 18 mld zł w ramach KPO. Kluczowym problemem jest czas – środki muszą być wykorzystane do końca czerwca 2026 roku.
Organizacje pracodawców i dwie centrale związkowe – NSZZ Solidarność i OPZZ – zwróciły się do MZ o pilne posiedzenie Zespołu Trójstronnego ds. Ochrony Zdrowia, który jeszcze raz zająłby się obywatelskim projektem nowelizacji ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia.
Czym skończy się zamieszanie wokół kierunków lekarskich? Nadzieje na uzdrowienie sytuacji i przywrócenie normalności mieszają się z obawami, że zwycięży polityczny pragmatyzm, każący minimalizować rozczarowanie tych, którym już coś raz „dano”.
Podejrzany nie przyznał się do zarzuconego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień – przekazał rzecznik prokuratury.
Jeśli opozycja rzeczywiście wierzyła w oficjalne zapewnienia, że ochrona zdrowia rośnie w siłę, a NFZ żyje dostatnio – po co przygotowywała jakiekolwiek propozycje zmian.
Porozumienie Rezydentów OZZL przedstawiło konkretny projekt zmian, pod którym podpisało się ponad sześćdziesiąt organizacji, w tym liczne towarzystwa naukowe.
W Warszawie zakończyło się najważniejsze wydarzenie diabetologiczne w Polsce – XXV Zjazd Naukowy Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, na którym spotkali się lekarze, psychologowie, edukatorzy, dietetycy, pielęgniarki i studenci kierunków lekarskich z całej Polski.
Minister nauki Dariusz Wieczorek zwrócił się do minister zdrowia Izabeli Leszczyny, by w najbliższym roku akademickim te szkoły, które otrzymały zgodę ministra nauki na otwarcie kierunku lekarskiego mimo negatywnej opinii PKA, nie otrzymały limitów miejsc.
Program pilotażowy obejmie świadczenia opieki zdrowotnej w zakresie kardiologii, cytologii i mammografii. Pilotaż zakłada dobrowolność zgłaszania się podmiotów i będzie trwać do marca 2025 roku.
Grzegorz Kubalski ze Związku Powiatów Polskich zwraca uwagę, że nie tyle niepokojący jest sam poziom zobowiązań, co wzrost rok do roku zobowiązań wymagalnych.
Na posiedzeniu sejmowej podkomisji ds. onkologii posłowie zgodnie skrytykowali realizację programu szczepień przeciwko HPV. Co na to Ministerstwo Zdrowia?
Informacje dotyczące malejących wydatków na refundację znalazły się w najnowszej edycji Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia, przygotowanego z uwzględnieniem najnowszych danych zawartych w Wieloletnim Planie Finansów Państwa 2024-2027.
Polscy lekarze o tym, od lat, wiedzą a ostatnie osiem lat tylko wzmocniło przekonanie, że trzymanie się procedur i właściwie wypełniona dokumentacja medyczna są przynajmniej równie ważne, jak dobro pacjenta.
Chcemy leczyć pacjentów, a nie tabelki w systemie teleinformatycznym – pisze Porozumienie Rezydentów OZZL na Facebooku.
Nie obiecuję, że stanie się to w czerwcu, ale finalizujemy prace nad zdjęciem z lekarzy obowiązku określania poziomu refundacji – mówiła podczas Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Lekarzy minister zdrowia Izabela Leszczyna. Największym aplauzem delegaci powitali słowa o likwidacji zespołów ds. błędów medycznych w prokuraturach.
W obszarze refundacji leków możemy mówić o erze Macieja Miłkowskiego, a także erach „przed Miłkowskim” i „po Miłkowskim” – mówił podczas środowej konferencji poświęconej dostępności leków innowacyjnych prof. Leszek Czupryniak.
Bez właściwej komunikacji nie da się zbudować zaufania i więzi pomiędzy pacjentem a personelem medycznym – mówi Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.
Jeśli ktoś liczył, że na posiedzeniu Trójstronnego Zespołu do Spraw Ochrony Zdrowia dojdzie do przełomu w sprawie obywatelskiego projektu nowelizacji ustawy o wynagrodzeniach minimalnych lub jakichkolwiek ustaleń, srodze się zawiódł.
Zdrowie jest najważniejsze, ale patrząc na decyzje dotyczące poziomu finansowania, nie widać wcale potwierdzenia jego priorytetu w politykach publicznych – mówili uczestnicy kongresu Patient Empowerment, który rozpoczął się we wtorek w Warszawie.
Ministerstwo Zdrowia, odnosząc się na platformie X do naszej rozmowy z prezesem Łukaszem Jankowskim, w której zapewniał o ciągłej gotowości do dialogu, również nie szczędziło deklaracji, że po tygodniach „zamrożenia” spotkań, czego przyczyną miała być praca nad ocaleniem miliardów złotych dla ochrony zdrowia z KPO, jest otwarte i chce wrócić do rozmów.
Ma to być remedium na problemy szpitalnictwa i – obok odwracania piramidy świadczeń – kluczowy element zmian systemowych. Minister zdrowia zapowiedziała, że rozmowy z przedstawicielami samorządów, o których wspominała już w marcu, ruszą lada chwila.
Ustawa o szczególnej opiece senioralnej jest nieprzemyślana. Ona była uchwalona z przyczyn czysto politycznych i była nierealna już w momencie prac nad nią – usłyszeli posłowie Komisji Polityki Senioralnej.
MZ nie potrafi załatwić tak błahej systemowo sprawy, jak uwolnienie od kary lekarzy ukaranych za tzw. nienależną refundację preparatu mlekozastępczego. Jak mamy uwierzyć, że możliwe będą jakiekolwiek decyzje systemowe? – pyta Łukasz Jankowski, prezes NRL.
Przeanalizujemy i wymyślimy nowy mechanizm taryfikacji, który będzie dostosowany do poziomu skomplikowania danego przypadku – zapowiedziała minister zdrowia Izabela Leszczyna.
Choć lekarzy w systemie jest za mało, na kierunkach lekarskich studiuje za dużo osób – informacja, jaką ze spotkania w NIL podała część mediów, rozgrzała polityków do białości.
Wizja nałożenia kary ma na celu zdyscyplinować świadczeniodawców do prawidłowego wykonywania zawartych umów oraz do wykonywania świadczeń gwarantowanych – MZ odnosi się do uwag zgłoszonych w trakcie konsultacji rozporządzenia, dyscyplinującego szpitale działające na podstawie kontraktu w sprawie wykonywania zabiegów przerywania ciąży.
Dlaczego aktualnie trwa to tak długo? Na ten temat eksperci dyskutowali w trakcie debaty zorganizowanej w siedzibie NIZP-PZH.
Ponieważ trudno przypuszczać, by w obszarze dzietności udało się szybko osiągnąć przełom, wydaje się, że walka o spowolnienie fatalnych procesów demograficznych musi skupić się na zgonach, konkretnie zaś – na zapobieganiu zgonom możliwym do uniknięcia.
Samorząd farmaceutów nie zmienił stanowiska: farmaceuci nie tylko mogą, ale wręcz powinni wymagać zgody przedstawiciela ustawowego zanim przystąpią do „czynności” – jak chce ich pracę w zakresie objętym pilotażem dotyczącym tabletki postkoitalnej nazywać MZ.
Wywiad, o którym mowa w projekcie stanowi inną niż opieka farmaceutyczna, usługa farmaceutyczna i inne fachowe czynności zawodowe farmaceuty kategorię czynności dopuszczalną do prowadzenia w aptece ogólnodostępnej – przekonuje MZ. Opublikowano rozporządzenie ws. tabletki postkoitalnej.
Czy Ministerstwo Zdrowia przygotuje jakiś „plan B” dla „planu B”?
Czy odejście z resortu zdrowia „wiceministra z PiS” przezwycięży marazm, w jakim wydaje się tkwić resort zdrowia? Bynajmniej, bo przecież to nie obecność Macieja Miłkowskiego była w ostatnich miesiącach największym problemem Miodowej 15.
O czym jeszcze dyskutowano na posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia?
Sejmowa Komisja Zdrowia w czwartek pozytywnie zaopiniowała zmianę planu finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia. Na świadczenia Fundusz ma wydać ok. 5,4 mld zł więcej.
Jakie błędy podczas rozmowy najczęściej popełnia personel medyczny? Na ten temat dyskutowano podczas konferencji zorganizowanej z okazji Europejskiego Tygodnia Szczepień.
Podczas konferencji zorganizowanej z okazji Europejskiego Tygodnia Szczepień przedstawiono również kalendarze szczepień dorosłych.
W tej chwili dostać się na kierunek lekarski jest cztery razy łatwiej niż piętnaście lat temu. Niż demograficzny i rosnąca gwałtownie liczba miejsc na medycynie sprawi, że lada moment będzie siedem razy łatwiej.
Mamy hospitalizacje dzieci z powikłaniami odry, czyli ciężkimi zapaleniami płuc – mówi prof. Iwona Paradowska-Stankiewicz, konsultant krajowa w dziedzinie epidemiologii.
Na jakie bariery w realizacji szczepień dzieci z Ukrainy wskazywały ich matki, a jak widzi to personel medyczny realizujący szczepienia?
W trakcie dyskusji eksperckich często można usłyszeć, że zdrowie w ogóle, ale zdrowie publiczne w szczególności jest obszarem pozostającym poza i ponad podziałami politycznymi. Jednak nie, okazuje się, że nawet w oczywistych sprawch czynnikiem ważącym na ocenie jest polityka.
Mimo że media piszą o karuzeli stanowisk w resorcie zdrowia i NFZ, jest kilka takich, na których zmian nie było, czego premier (oraz jego otoczenie) nie rozumie i – co więcej – tych zmian się domaga.
Nie brakuje głosów, że choć w teorii reforma psychiatrii cały czas się toczy, powodów do optymizmu nie ma zbyt wiele, a zmiany albo utknęły na mieliźnie, albo idą w kierunku, który budzi obawy i protesty.
Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina, że zakres rozporządzenia nie może wykraczać poza delegację ustawową, a takie wykroczenie, jeśli zostaje stwierdzone, jest przesłanką do uznania aktu prawnego za niezgodny z ustawą zasadniczą.
Słuchacze internetowej części rozmowy z minister zdrowia mogli się dowiedzieć m.in., że tzw. plan B, który oznacza, że małoletnia dziewczyna będzie mogła kupić tabletkę postkoitalną bez obecności i zgody rodziców, „to jest pomoc rodzicom, którym nie wyszło z wychowaniem”.
Wypowiedzi szefowej resortu zdrowia wywołały stanowczą reakcję samorządów wszystkich zawodów medycznych.
Zespół Trójstronny ds. Ochrony Zdrowia będzie dyskutować na temat ewentualnych zmian w ustawie o wynagrodzeniach minimalnych dopiero 14 maja. To oznacza, że na posiedzenie specjalnej podkomisji temat wróci najwcześniej pod koniec maja.
Kraje skandynawskie już wiele lat temu doszły do wniosku, że gdyby chcieć wyciągać konsekwencje karne wobec wszystkich, którzy w zdarzenia medyczne byli zamieszani, bardzo szybko wykruszyłyby się kadry medyczne – przypominają przedstawiciele samorządu lekarskiego.
Wielka jest moc niezadowolenia premiera, skoro odmienia to, co trudne lub wręcz niemożliwe w kwestię zgoła techniczną, wymagającą w sumie niewielkiego wysiłku organizacyjnego ze strony trzech ministerstw – mowa o przedmiocie Edukacja o zdrowiu, który ma wejść do szkół już od 1 września 2025 roku.
Sejm nie zgodził się – mimo pęknięcia w klubie PSL – na odrzucenie żadnego z projektów zgłoszonych przez kluby koalicji rządzącej.
Czy będzie większość dla skierowania wszystkich projektów dotyczących aborcji do komisji nadzwyczajnej? To pytanie znacznie większej wagi niż trwająca ponad 6 godzin debata nad projektami, co tylko potwierdza, że rzecz dotyczy niemal wyłącznie polityki.
MZ proponuje pielęgniarkom korektę współczynników dla dwóch grup oraz wpisanie do ustawy, że pracodawca ma obowiązek uznawać kwalifikacje posiadane, ale tylko wtedy, gdy ich podniesienie nastąpiło na jego polecenie lub co najmniej za jego zgodą.
Ustawa o wynagrodzeniach minimalnych jest ceną spokoju społecznego i będziemy jej bronić jak niepodległości – stwierdziła Maria Ochman z NSZZ Solidarność. Bronić, jak wynikało z dyskusji, również przed zmianami zaproponowanymi przez pielęgniarki.
Ministerstwo Zdrowia rozważa też inne zmiany w programie powszechnych szczepień dzieci przeciwko HPV.
Nasze wydatki publiczne na ochronę zdrowia są już najniższe w Unii Europejskiej, bieżący rok będzie bardzo trudny, a kolejne lata – paradoksalnie, przez pojawienie się środków z KPO – mogą okazać się jeszcze gorsze.
Na dokładne analizy, jak wyniki wyborów samorządowych przełożą się na sytuację w ochronie zdrowia, jest jeszcze za wcześnie. Dziś można jednak prognozować, jakie ta próba sił odciśnie piętno na tematach bezpośrednio lub pośrednio związanych ze zdrowiem.
Czy w ochronie zdrowia możliwa jest „opcja zero”, czy stan, w którym żaden pacjent, mający z nią kontakt, nie doznaje uszczerbku? Nawet jeśli nie, warto do niej dążyć – przekonywali uczestnicy konferencji „Bezpieczeństwo Pacjenta”.
Wydaje się, że sprawa, która jeszcze kilka miesięcy temu wydawała się dość prosta, ewoluuje w takie rejony absurdu, że tylko głęboki reset może uratować powagę instytucji publicznych. Warto byłoby ten reset oprzeć na fundamentalnych zasadach państwa prawa i poszanowaniu logiki.
W ciągu niespełna doby pojawiło się na temat projektu dotyczącego tabletki postkoitalnej wiele nieprawdziwych informacji, za co w lwiej części odpowiada MZ, bo projekt trudno uznać za dopracowany.
Czy rzeczywiście? Odpowiedź resortu na interpelację posłanek Lewicy utrzymana jest w takim tonie, jakby ministerstwo nie dostrzegało problemu coraz większej liczby odmów szczepień obowiązkowych.
Od pierwszego czytania w tej kadencji projektu obywatelskiego nowelizacji ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia, podczas którego wszystkie kluby tworzące Koalicję 15 X deklarowały poparcie dla nowelizacji, minęło 127 dni.
Przepisy mają wejść w życie 1 maja, na konsultacje resort przewidział 14 dni.
Związek Miast Polskich i Związek Powiatów Polskich nie zgadzają się na „przerzucanie problemu korzystania przez lekarzy z klauzuli sumienia na podmioty lecznicze”.
Szczepienia przeciwko HPV można potraktować jak studium przypadku: jakie problemy i bariery mogą wystąpić i spowodować, że wszystko pójdzie nie tak, jak powinno, nie tak, jak chcemy.
Skoro średnie wydatki publiczne na zdrowie w UE oscylują wokół 8 proc. PKB, jak można upierać się, że wydając ok. 5 proc., można uzyskać dla swoich obywateli zbliżony efekt – w postaci systemu ochrony zdrowia odpowiadającego potrzebom i aspiracjom.
Żaden szpital nie zostanie zamknięty. Ale co to w zasadzie znaczy „szpital” i czy brak zagrożenia likwidacją oznacza brak zmian?
Zdrowie powinno zaistnieć we wszystkich ministerstwach tego rządu – mówiła w Senacie, podczas konferencji podsumowującej 5. Kongres „Zdrowie Polaków”, wiceminister zdrowia Urszula Demkow.
Ministerstwo nauki tworzy grunt pod umożliwienie kontynuowania kształcenia przyszłych lekarzy w szkołach, które nie mają wymaganego zaplecza dydaktycznego – uważają przedstawiciele samorządu lekarskiego.
Sto dni rządu Donalda Tuska za nami. W ochronie zdrowia nie przyniosły zasadniczych zmian, co więcej – wydaje się, że kredyt zaufania, którym minister zdrowia otrzymała, przynajmniej w niektórych środowiskach właśnie się wyczerpał lub jest bliski wyczerpania.
Ministerstwo Finansów wyklucza możliwość powrotu do zasad, które obowiązywały przed wprowadzonym przez rząd PiS Polskim Ładem. Cofnięcie ich kosztowałoby około 10 mld zł.
Elementy wiedzy o zdrowiu znajdą się w nowej podstawie programowej przedmiotu wychowanie do życia w rodzinie, która będzie obowiązywać od początku roku szkolnego 2025/2026.
Choć wejście w życie Krajowej Sieci Onkologicznej wydaje się być przesądzone, nie wszystkie środowiska uważają, że rzeczywiście poprawi ona jakość opieki nad pacjentami onkologicznymi.
Co mogłoby skłonić młodych do pracy w publicznym sektorze? Przede wszystkim zmiana warunków pracy, lepsza organizacja, eliminacja absurdów i biurokracji i lepsze, bardziej efektywne wykorzystanie kompetencji lekarza.
Ministerstwo Zdrowia jest zadowolone ze skokowego wzrostu liczby studentów kierunków lekarskich i przewiduje, że już w 2025 roku będziemy obserwować wysycenie na pracę lekarzy, a w kolejnych latach pojawi się wyraźna ich nadpodaż.
Według ostatnich danych Eurostatu w Polsce na tysiąc mieszkańców przypada 3,5 lekarza i 5,8 – pielęgniarki. Unijna średnia to odpowiednio 4 i 8,5. Ale liczebność kadr medycznych to niejedyny problem, z jakim musi się mierzyć system ochrony zdrowia.
Czy w Ministerstwie Zdrowia przez pół roku prawie nikt nie pracował? A może jednak Izabela Leszczyna jest winna niektórym pracownikom swojego resortu przeprosiny, jeśli zaś tak, to komu?
To największe w historii poszerzenie listy refundacyjnej – mówił w czwartek wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski, ogłaszając u boku minister Izabeli Leszczyny zmiany w wykazie, które będą obowiązywać od 1 kwietnia.
Nieodpowiadająca potrzebom młodego pokolenia pracowników organizacja pracy oraz brak poczucia bezpieczeństwa to dwa główne czynniki, które zniechęcają wchodzących do zawodu lekarzy do wybierania specjalizacji „szpitalnych”, a pielęgniarki – w ogóle do zatrudniania się w szpitalach.
Dyrektorzy szpitali oczekują przede wszystkim uelastycznienia systemu i przywrócenia im – przynajmniej częściowo – możliwości faktycznego zarządzania.
Naturalnym liderem systemu ochrony zdrowia jest minister. To nic odkrywczego, więc dlaczego – choć w 2023 roku mieliśmy aż czworo ministrów zdrowia – zdaniem prominentnych przedstawicieli środowiska żadnemu z nich nie można przypisać dużego wpływu na system?
Czy najpierw zapewnić lepszą, bardziej adekwatną do potrzeb redystrybucję tego, co mamy, a potem decydować się na podnoszenie nakładów, czy też trzeba uznać, że bez większych pieniędzy systemu racjonalizować się nie da?
Ustawa o minimalnych wynagrodzeniach jest zła. Nigdy nie powinna zostać uchwalona, powinna trafić do kosza. Ale jeśli już chcemy taką ustawę mieć, powinna ona określać widełki wynagrodzeń – uważa Dorota Gałczyńska-Zych, dyrektorka Szpitala Bielańskiego w Warszawie.
6 marca minister podpisała zarządzenie kompetencyjne, odbierając Urszuli Demkow nadzór nad Departamentem Kadr Medycznych (kilka dni temu minister odwołała jego dyrektorkę, Małgorzatę Zadorożną) oraz wszystkimi instytucjami, które ta nadzorowała.
Fundacja MY PACJENCI przeprowadziła badanie ankietowe, w którym wzięło udział 940 respondentów. Jaki są kluczowe wnioski płynące z raportu podsumowującego wyniki?
Naczelna Izba Aptekarska opublikowała zalecenia dotyczące świadczenia, jakim jest konsultacja w przypadku „drobnej dolegliwości”. To element walki farmaceutów o usankcjonowanie i finansowanie świadczeń z zakresu opieki farmaceutycznej. Co na to samorząd lekarski?
Jeśli otyłość, rozumiana jako choroba, jest problemem co czwartego Polaka, jest oczywiste, że tradycyjne sposoby na radzenie sobie z nią są po prostu nieskuteczne, że konieczna jest zmiana podejścia.
Trzech na pięciu Polaków ma nieprawidłową masę ciała, co czwarta kobieta i co trzeci mężczyzna cierpi na otyłość. Co gorsza, polskie dzieci i nastolatki tyją najszybciej w Europie, co bardzo szybko odbije się na obciążeniu systemu ochrony zdrowia.
Co prawda jeszcze zanim rząd Donalda Tuska powstał, było wiadomo, że część ministrów jest w nim tylko „na chwilę”, czyli w praktyce do wyborów do PE, niemniej pojawienie się na stole przed upływem stu dni rządu krótkiej listy kandydatów do wymiany daje do myślenia.
Tradycyjne papierosy odchodzą do lamusa, korzystanie z nich deklaruje co dziesiąty młody człowiek. Królują e-papierosy, przede wszystkim jednorazowe. Dla co trzeciego nastolatka głównym powodem sięgnięcia po wyroby tytoniowe jest chęć rozładowania stresu.
Kiedyś uważano, że lekarz wręcz nie powinien ogłaszać swojej gotowości do podjęcia pracy, że to uwłacza godności zawodu, ale młodsze pokolenie nie patrzy na ten problem w ten sposób.
Plan dla Chorób Rzadkich co prawda został przyjęty w 2021 roku, jednak wciąż nie został zrealizowany i w wielu miejscach – w ogóle wdrożony. Ministerstwo Zdrowia w tej chwili zapowiada wznowienie prac.
Dwa lata po agresji Rosji na Ukrainę i wybuchu pełnoskalowej wojny w kraju naszego sąsiada NFZ podsumował wydatki na leczenie uchodźców.
Minister zdrowia Izabela Leszczyna zdecydowanie odrzuca możliwość zmian w ustawie 7 proc. PKB na zdrowie, bo – jak mówi – nie będzie ministrem zdrowia, któremu historia przypisze zmniejszenie finansowania tego sektora. Właśnie są pierwsze efekty takiego podejścia.
W czwartek po południu Sejm przyjął rządowy projekt nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne. „Za” głosowało 224 posłów, „przeciw” – 196. Blisko 40 posłów było nieobecnych podczas głosowania.
Resorty nauki i zdrowia mają nadzieję, że audyt kierunków lekarskich, które działają bez akredytacji PKA, zostanie zakończony w maju. – Do tego czasu nie będziemy podejmować rozmów o ustalenie limitu miejsc – zapowiedziała w środę wiceminister nauki.
Przebieg ponad dwugodzinnej dyskusji podczas posiedzenia podkomisji nadzwyczajnej dostarczył dowodów, że zarówno nowelizacja ustawy o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia, jak i sama ustawa mogą doprowadzić do kolejnej fali niepokojów w systemie.
W 2022 r. wg MZ sprzedaż jednorazowych, smakowych e-papierosów w Polsce wyniosła 14,66 mln sztuk. Centrum Monitorowania Rynku raportuje sprzedaż na poziomie 16,3 mln sztuk. Wg Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych sprzedaż sięgała ok. 32,3 mln sztuk.
Już nie likwidacja limitów na świadczenia szpitalne (konkret z kampanii), ale odwrócenie piramidy świadczeń i asystent lekarza mają poprawić położenie szpitali oraz skrócić kolejki do świadczeń.
Wiedza dotycząca samodzielnego dbania o zdrowie powinna być dostępna dla wszystkich obywateli, niezależnie od wieku czy stanu zdrowia. Edukacja powinna obejmować różne grupy wiekowe, począwszy od przedszkola aż po wiek senioralny.
Nie ma szans, by AOTMiT przekazał informacje na temat nowych wycen wcześniej, niż wynika to z harmonogramu prac nad operacją waloryzacji wynagrodzeń minimalnych.
Projektując kolejne rozwiązania dotyczące obszaru danych medycznych, należy pamiętać, że jednym z ich głównych odbiorców jest lekarz, który wykorzystuje je w codziennej pracy z pacjentem – podkreślili przedstawiciele samorządu lekarskiego.
Gdy wydaje się, że debata publiczna w Polsce osiągnęła dno, zawsze ktoś musi udowodnić, że jest inaczej. Że można zejść poziom niżej. Ewentualnie dziesięć.
Chociaż argumentów jest wiele, ten jeden jest wystarczający. Nie pozwolę, by 7,5 tys. ludzi leczonych onkologicznie zostało pozbawionych tego leczenia – mówiła o Krajowej Sieci Onkologicznej w Sejmie minister zdrowia Izabela Leszczyna.
Sejmowe Komisje Zdrowia oraz Finansów Publicznych powołały podkomisję, która zajmie się obywatelskim projektem zmian w ustawie o minimalnych wynagrodzeniach pracowników ochrony zdrowia.
Minister zdrowia Izabela Leszczyna stanowczo zaprzeczyła, jakoby resort zdrowia planował radykalną zmianę sposobu przepisywania leków na receptach.
Bez pieniędzy nie da się ani przyspieszyć procesu refundacji nowych technologii lekowych i nielekowych, ani rozwinąć np. programów profilaktyki chorób infekcyjnych. Ani, przede wszystkim, poprawić wyceny świadczeń kardiologicznych. Czy jednak kardiologia może na to liczyć?
MZ wręcz alergicznie reaguje na wszelkie sugestie, że rząd powinien doprowadzić do zmiany ustawy 7 proc. PKB na zdrowie, usuwając z niej regułę n-2.
Nowy podział obowiązków wynika po pierwsze z tego, że w kierownictwie resortu pojawiła się nowa osoba (podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk), po drugie – z ewidentnej nierównowagi między obowiązkami minister zdrowia a obowiązkami zastępców.
Odpowiedzią na wyzwania zdrowotne i potrzeby systemu (oraz pacjentów) mogą i powinny być rozbudowane zespoły terapeutyczne, niekoniecznie zaś zwiększanie w sposób gwałtowny liczby samych lekarzy.
Decyzja o wycofaniu wniosku kończy sprawę przed TK, choć nie można wykluczyć, że znajdzie się grupa posłów – w klubach PiS oraz Konfederacji – którzy podejmą ten sam temat.
Resort zdrowia zorganizował konferencję poświęconą zdrowiu i bezpieczeństwu prokreacyjnemu kobiet, na której Izabela Leszczyna prezentowała pakiet rozwiązań – od in vitro do edukacji zdrowotnej, w tym seksualnej. Najważniejszy przekaz dotyczył jednak przerywania ciąży.
Jest szansa, że do połowy roku pojawi się system, który będzie automatycznie określać poziom refundacji, choć i tak ostateczna decyzja będzie należeć do lekarzy – zadeklarowała w środę minister zdrowia Izabela Leszczyna.
Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie przetworzenia danych osobowych, do jakiego doszło 4 sierpnia 2023 r. – wynika z naszych informacji.
Racjonalizacja struktury udzielania świadczeń bez poduszki finansowej to operacja bardzo wysokiego ryzyka, a mamy przed sobą dwa lata wyborcze. Kto takie ryzyko podejmie, jeśli w dodatku wiadomo, że efekty – pozytywne – jeśli się pojawią, to z opóźnieniem?
Polacy zbierają na ulicach i w Internecie miliony dla oddziałów pulmonologicznych. WOŚP gra ile sił w płucach, można powiedzieć. W szarej rzeczywistości, w której konflikty przeplatają się z insynuacjami, można choć przez jeden dzień odetchnąć.
Posiedzenie KZ zakończyło się bez jasnej konkluzji, chyba że za taką uznać zapowiedź przewodniczącego, że posłowie wrócą jeszcze do tematu Funduszu Medycznego. Byłby to już drugi niedokończony temat, bo zawieszonego w ubiegłym tygodniu punktu o ABM nie udało się podjąć.
Czy Fundusz Medyczny w ogóle jest potrzebny? – pytała podczas posiedzenia Komisji Zdrowia prof. Alicja Chybicka (KO). Wiceminister zdrowia nie wykluczył rozwiązania FM w przyszłości, choć zastrzegł, że zadania i projekty, które są realizowane, realizowane być nadal muszą.
Nie będzie żadnego mrożenia projektów aborcyjnych – zapowiedział marszałek Szymon Hołownia.
Katarzyna Kacperczyk nie jest osobą nową w kręgach rządowych. W latach 2013-2016 była podsekretarzem stanu w MSZ. Od września 2016 roku przeszła do gabinetu politycznego premiera, gdzie pełniła funkcję głównego doradcy Beaty Szydło.
Chaos. Chyba to słowo najlepiej oddaje to, co dzieje się w tej chwili na szczytach systemu ochrony zdrowia.
Co wyniknie z „wzięcia pod lupę” Agencji Badań Medycznych? Na razie rezultatem zgęstniałej atmosfery są zmiany personalne. Ciągle natomiast nie wiadomo, w jakim kierunku będzie się zmieniać sama ABM.
Na każdym posiedzeniu Komisji Zdrowia Janusz Cieszyński składa wniosek o przystąpienie do prac nad projektem, który Sejm rozpatrzył w pierwszym czytaniu jeszcze w listopadzie. I za każdym razem KZ odrzuca ten wniosek, o czym poseł i były wiceminister zdrowia informuje w mediach społecznościowych.
ABM jest potrzebna, choć jej dotychczasowe działanie nie zostało ocenione pozytywnie – mówił na początku wtorkowego posiedzenia Komisji Zdrowia wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny.
Czy rząd będzie się musiał przez najbliższe kilkanaście miesięcy ograniczyć do zarządzania, a stan zawieszenia, w jakim tkwią od miesięcy całe obszary spraw publicznych, również ochrona zdrowia, nie będzie mieć końca?
KO wkrótce złoży w Sejmie własny projekt umożliwiający legalne przerwanie ciąży do 12. tygodnia – zapowiedział premier Donald Tusk. Gotowy jest również projekt przywracający dostęp bez recepty do tzw. antykoncepcji awaryjnej.
Oczywiście, wydanie zarządzenia nie przesądza, że piątego „wice” nie będzie. Jeśli sytuacja się zmieni, minister może w każdej chwili zarządzenie zmodyfikować i kompetencje rozdzielić raz jeszcze.
PR OZZL obawia się, że takie cenne dodatki, narzędzia, które powinny służyć wzbogaceniu procesu kształcenia, jak wirtualne prosektoria czy centra symulacji, dla części uczelni staną się podstawą procesu nauczania.
Czekamy na podział obowiązków pomiędzy sekretarza i podsekretarzy stanu w Ministerstwie Zdrowia, byśmy mogli omówić sytuację i przedstawić nasze rekomendacje – zapowiedział Wojciech Wiśniewski, ekspert Komitetu ds. Ochrony Zdrowia FPP.
Trudno bronić tezy, że zdrowie ma dla rządu priorytet, skoro minister nie może dokonać podziału obowiązków w kierownictwie, i nawet jeśli zadania deleguje, trwa w stanie zawieszenia. Nie powinno to tak wyglądać, bo zdrowie to jeden z tych obszarów, który dosłownie krzyczy o porządki.
Pięć lat po tym, jak Sejm rozpoczął prace nad rządowym projektem ustawy o Agencji Badań Medycznych, Ministerstwo Zdrowia skierowało do prokuratury zawiadomienie w sprawie możliwości popełnienia przestępstwa przez odwołanego prezesa.
Patrząc realnie, można się spodziewać raczej problemów ze znalezieniem pieniędzy na utrzymanie dotychczasowego poziomu, gdy tymczasem w bliskim horyzoncie czasowym pojawią się w systemie nowe potrzeby.
Koniec roku to dobra okazja na próbę rekapitulacji, czym żyliśmy przez dwanaście miesięcy. Co – i kto – wpływał na system ochrony zdrowia. Jakie obszary i tematy najmocniej przykuwały uwagę, a jakie powinny. A że ochrona zdrowia jest w permanentnym kryzysie, dlatego nie studium, ale alfabet kryzysu od A do Z.
Komisja Zdrowia pozytywnie zaopiniowała część projektu ustawy budżetowej, za którą odpowiada minister zdrowia.
Tak jak pisaliśmy już pod koniec października, Maciej Miłkowski, który od 2018 roku odpowiadał w rządach PiS za politykę lekową, będzie kontynuować swoją pracę.
Komisja Zdrowia przyjęła plan pracy na pierwsze półrocze 2024 roku. Powiedzieć, że jest ambitny, to nic nie powiedzieć.
Realny odsetek PKB, jaki wydamy na zdrowie, przy założeniu, że będzie to nieco ponad 195 mld zł, to ok. 5,2 proc.
Polskie społeczeństwo gwałtownie się starzeje. Musimy budować instytucjonalną opiekę długoterminową – przekonują eksperci i politycy. Jak to wygląda w praktyce?
Powołanie wiceministrów i podział kompetencji w resorcie to zadanie nie na „już”, tylko na „przedwczoraj”, a każdy dzień zwłoki musi rodzić pytania – o co tak naprawdę chodzi?
W projekcie budżetu nie zapisano żadnych rozwiązań, które zmierzałyby do zniesienia skutków ubiegłorocznej nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, czyli przywrócenia finansowania zadań takich jak np. ratownictwo medyczne czy szczepienia ochronne do budżetu państwa.
Program finansowania in vitro będzie gotowy na wiosnę tak, by zgodnie z ustawą i naszą obietnicą mógł ruszyć od 1 czerwca – zapowiedziała w środę minister zdrowia Izabela Leszczyna.
Prace nad ustawą budżetową będą przebiegać w szaleńczym, dosłownie, tempie: w czwartek zaplanowano pierwsze czytanie, zaś komisje sejmowe będą opiniować poszczególne fragmenty budżetu między Bożym Narodzeniem a Sylwestrem.
W latach 2018-2024 wzrost nakładów na zdrowie sięgnie 100 mld zł. 70 proc. tej kwoty pochłaniają jednak wydatki związane z regulowanymi ustawowo podwyżkami pracowników ochrony zdrowia – wynika z najnowszego Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia.
Rzecznik Praw Pacjenta skierował wystąpienie systemowe do Ministra Zdrowia, między innymi o rozważenie wdrożenia dodatkowych funkcjonalności w Internetowym Koncie Pacjenta.
Do 15 grudnia nową szczepionkę przeciw COVID-19 przyjęło ponad 150 tysięcy osób. W sobotę dotarł do Polski kolejny transport dawek – ponad 180 tysięcy, a ministra zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała o zamówieniu kolejnej transzy 200 tysięcy dawek.
Tego dowiemy się oficjalnie po powrocie premiera Donalda Tuska z Brukseli, jednak pojawia się coraz więcej potwierdzonych informacji.
W ocenie Izabeli Leszczyny, na świecie nie ma doskonałego systemu ochrony zdrowia, w którym organizacja i finansowanie przekładałyby się na pełnię zadowolenia i zdrowia obywateli, co nie znaczy, że nie warto starać się taki system zbudować.
Izabela Leszczyna pierwszy dzień urzędowania poświęciła na spotkania i rozmowy, określiła też, czym będzie się chciała zająć w pierwszej kolejności. Podpowiadamy, czym (jeszcze) powinna.
Zarządzone przez marszałka głosowanie zakończyło się przewidywalnie: 248 głosów za wotum zaufania (to kolejny raz, gdy koalicja rządowa wykazuje się stuprocentową frekwencją), 201 głosów przeciw (PiS, Konfederacja i Kukiz'15).
Jeśli poniedziałkowe wystąpienie Mateusza Morawieckiego było rekapitulacją przeszłości, wtorkowe exposé Donalda Tuska można nazwać jedynie narodowymi rekolekcjami.
W trakcie posiedzenia Komisji Zdrowia PiS wnioskowało o natychmiastowe rozpoczęcie prac nad projektem zmian w ustawie o minimalnych wynagrodzeniach, złożonym przez środowisko pielęgniarek i położnych. Komisja zgody nie wyraziła.
w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 29 zł